White Jade River      
oktober 2020      






Kill your Self

Eerder werd er al op gewezen dat Frankrijk, met zijn traditie in het existentialisme en zijn heel eigen interpretatie van het woord niets, "le néant", eenvoudigweg geen klap begrijpt van het boeddhistische niets, ledig, sunyā.
Hetzelfde moet gezegd worden met betrekking tot het begrip zelf / ziel / ego. En zeker na het lezen van het artikel in Le Parisien zal de inwoner van dat land geen enkele aandrang voelen zich nu eens te gaan verdiepen in dat rare idee van die rare boeddhisten. Op pagina 3 wordt er al verwezen naar dit concept van zelf/ziel.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de franse vertaling van de boektitel "Kill your Self: Life after Ego" ruwweg is vertaald met "La vie après l'égo", en de inhoud van Barry Graham's (pardon, Dogo Barry Graham) boek wordt geciteerd met "Après vous être débarrassé de vous-même, après avoir tué votre personnage, vous pourrez enfin vivre une vraie vie, une vie de liberté." (Nadat u zich van uzelf ontdaan hebt, nadat u uw personage hebt gedood kunt u eindelijk een waar leven leiden, een vrij leven.)

Zo bruut ben ik het alleen tegengekomen zo'n veertig jaar geleden: wat zeur je nou! je hebt geen zelf! Het lijkt er zomaar op dat Barry ergens vandaan, van iemand, een soortgelijk onbegrip van de boeddhistische leer heeft opgedaan en dat nu heeft uitgeschud in een boek.

Bijna tegelijkertijd zond France Culture een 59 minuten durend gesprek uit met Déborah Ducasse, psychiater aan een instituut in Montpellier. Anders dan met online videos is er voor dit gesprek geen mogelijkheid tot fast forward of vastzetten van het bandje. Je moet de hele rodomontade aanhoren.
Mme Ducasse had het over "notre âme", onze ziel — zie boven, over "le vide existentiel souffrant", de lijdende existentiële leegte, en over "la vacuité", de leegte zoals de overburen in het zuiden dat uit het existentialisme hebben onthouden.
Die lijdende existentiële leegte laat ze de patiënt dan te lijf gaan met "boeddhistische meditatie" waarin het "je" (het ik) wordt onderzocht, en waarin "de echte vragen worden gesteld."
In de werkelijke boeddhistische meditatie wordt niet het "ik" onderzocht, maar de fenomenen, de verveling an-sich, zonder het "ik verveel me", de rusteloosheid an-sich, zonder "ik ben rusteloos", tot kotsen aan toe, waarna je dan die fenomenen vanzelf loslaat: niet meer, weg er mee!(1) Daarbij is geen plaats voor "echte vragen" — wat zijn dat dan? Het catechetische "waartoe zijn wij op aarde?". Er is alleen maar plaats voor constateren van het weliswaar, tot een zeker moment, steeds terugkomende, maar vlietende, insubstantiële van alles. In het geval van die franse psychiater gaat het dan over het denkproces, want het westen komt eenvoudigweg niet toe aan de andere drie velden van observering. Het blijft hier bij het cerebrale, de rest waaruit het wezen bestaat hebben "we" overgelaten aan de (andere) wetenschap.

(1) Wie wil blijven denken dat wat de lifestyle-magazines te bieden hebben prioriteit in dit leven moet blijven hebben, kan er beter niet aan beginnen. "It leads out very quickly", zei een srilankaanse deskundige. Vandaar ook dat we "boeddhistische meditatie" niet als hobby of therapie wensen aan te bevelen. Voor je het weet gaat zo'n psychiater met de werkelijke content aan de gang en krijgt als een echte tovenaarsleerling de doorgezaagde bezemstelen niet meer in het gelid.

Mahi Pancha

In Sri Lanka was er een primeur op het gebied van schrijverij op basis van een (post-)canonieke collectie verhalen. The Island schrijft op 13 september dat P.G. Punchi-heewa en Màllika Karoena-ràtne hun zevende en laatste volume kinderboeken over de Jataka (spreek: djaaataka) hebben opgeleverd.
De volledige set, voorzover het de Pāli-collectie betreft, bestaat uit zes volumes, daaruit hebben beiden dan geput. Uit die zes volumes hebben beiden die teksten gekozen die geschikt zijn voor kinderen. Dat valt zelfs niet mee omdat in veel van die verhalen toch een zekere mate van geweld beschreven wordt, van het slachten van een varken tot het doden van een tegenstander of het opgegeten worden door een tijger.
De hele set in de serie onder de naam Mahi Pancha (maahi pàntsja) ligt nu in de winkel. Verdere informatie leert ons dat dit een herschrijven van Jataka-verhalen is geworden, met een vlieg, Mahi Pancha, in de hoofdrol. De engelstalige serie is in ieder geval online te bestellen, en omdat er ISBN-nummers aan gehecht zijn, moet het in principe ook mogelijk zijn deze serie of een deel ervan te bestellen via de boekwinkel op de hoek.

Er zijn andere Jataka-series of collecties die daaraan verwant zijn. Zo wijst de tibetaanse monialengemeenschap naar een collectie die in het Sanskriet is geschreven, en die door Rājendra-lāla Mitra "The Sanskrit Buddhist Literature of Nepal" wordt genoemd. Zijn naar het engels vertaalde bundel verscheen al in 1882. Daar is dan sprake, niet van Jataka, maar van Avadāna, en in voor wat betreft een deel van de verhalen van Avadāna tantra. Mitra's initiatief is een van de eerste publicaties geweest van de Asiatic Society of Bengal, gevestigd in Kolkata (voorheen Calcutta).
De werken die hij vertaalde wijken op verschillende plaatsen beduidend af van de Pāli-collectie die nu zijn vestiging in Sri Lanka heeft. Mitra's vertalingen — die al snel uitliepen op samenvattingen omdat we in geen van beide collecties te maken hebben met wereldliteratuur waar je met rooie oortjes uitkomt — zijn op bepaalde plaatsen wel erg repetitief, en supergeeuwend-braaf. Boeddha komt er ook niet altijd in voor.
Rājendralāla Mitra's werk staat wellicht hier en daar nog op de plank bij een antiquaar.

Ook het hinduïsme kent Jataka-achtige verhalen, weliswaar niet met Boeddha in de hoofdrol, maar dan toch een soort volksvertellingen met een boodschap.
Publicaties


Terug naar de voorpagina

white jade river-blog

words in picture-blog



Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds december 2004.

Stichting onder nummer 20138036.