White Jade River      
september 2019      






William Dalrymple did it again

In een samenvatting in Scroll.in geeft hij een vooruitblik in zijn jongste boek "The Anarchy: The East India Company, Corporate Violence, And The Pillage Of An Empire" (uitg.: Bloomsbury) waarin de Machenschaften van Robert Clive een belangrijke plaats lijken in te nemen. Dergelijke plunderingen werden door het thuisland, dat zich wel een beeld van de pagodas in China kon vormen, maar nog niet van de stoepas van India, "the shaking of the pagoda tree" genoemd, zeg maar, het schudden aan de appelboom.
Het boek lijkt behalve dit "bon mot" niets te hebben over boeddhisten of boeddhisme, maar diegenen die de achtergronden van een heel voorzichtige wederopstanding van Boeddha's leer in het India van vandaag willen begrijpen doen er toch goed aan kennis te nemen van de dubbele kolonisatie die dit rijk in de afgelopen eeuwen heeft doorgemaakt.

Opsomming van 15 boeddhas

Een manuscriptfragment werd onlangs getoond door de eigenaar, het amerikaanse Library of Congress. Het betreft een "Gandharan text", geschreven in de schriftsoort het kharosti, en verteld in de taal het Prakrit (verzamelnaam voor klassiek Sanskriet vermengd met termen uit een of meer streektalen).
Het LoC-bericht meldt de boeddhanamen Diīpankara, Sarvābhibhū, Padmòttara, Atyuccagāmin, Yasòttara, Sākyamuni, Tisya, Vipàsyin, Sikhin, Visvabhū, Kraku-cchanda, Konākamuni, Kāsyapa, Sākyamuni (Siddhartha Gautama), en Maitreya.
De lijst die in grote lijnen overeenkomt met die van het vroege Hīnayāna-boeddhisme valt op vanwege het feit dat de naam Sakyamuni twee keer voorkomt. We vinden in de vroegste canon dan ook een passage waarin staat dat de historische Sākyamuni (Siddhartha Gautama) op een dag eer bracht aan de schrijn of het overlijdensmonumentje van "Gótama". Daar zijn veel vragen bij gesteld. De naam Gótama komt in de geschriften van Noord-India veel voor, maar welke was het dan die de eerbied van Boeddha kreeg? Volgens het LoC-fragment zou het dan een boeddha zijn geweest die leefde tussen de tijd van Yasòttara (ook wel Yaso-dhára) en Tisya (ook wel Tissa).
Voor een goed begrip: het gaat hier over Boeddhas die volgens de samenstellers van de manuscripten in mensengedaante over de wereld zijn gegaan. Dit in tegenstelling tot latere esoterische opvatting over Boeddhas die, als het ware, alleen in de gedachten van de mens bestonden, resp. bestaan.

Omdat de LoC-lijst eindigt met de naam van de historische Boeddha en zijn komende opvolger Maitreya, moeten we er van uitgaan dat het fragment wat dat betreft compleet is. We mogen ook veronderstellen dat dit een oorspronkelijke lijst is die in adoptie werd aangenomen door de nepalese Newar waar de familie-/groepsnaam Sákya nog levend en wel is.

Er zijn meerdere manuscripten waarin gewag wordt gemaakt van Boeddhas die aan Sakyamuni voorafgingen, plus die ene die hem zal opvolgen zodra de tijd daar is.
Het esoterisch-mahāyānistische shingon kent een lijst van dertien. In die lijst zitten echter vijf bodhisattvas, plus een karakter als Myō-ō, zo totaal onbekend in de rest van de boeddhistische wereld.
Vooral het Newar-boeddhisme dat vroege en late boeddhistische inzichten verenigt plus een fikse dosis Kashmiri saivisme (het Himalaya Rigpa noemt het Newar vajra-yāna), maakt veel werk van beschrijvingen van aan de historische Boeddha voorafgaande boeddhas. Aksobhya hoort daar bij, en Amitābha, maar vooral Dīpánkara die in alle rijtjes de eerst-bekende Boeddha is.

Het theravāda erkent er 28 die beschreven zijn in het historiserende Buddhavamsa (de boeddhakroniek), en er is ook een lijst van zeven.
De/het mahāyānistische Lotus Soetra heeft het over ontelbare boeddhas die ieder in hun eigen boeddhaland exact dezelfde leer verkondigen als de Boeddha hier op aarde, Sakyamuni. Een dergelijke gedachte zien we ook terug in de eveneens mahāyānistische Avatámsaka soetra, maar er wordt zelden een naam genoemd. Eigenlijk alleen in de Lotus komen we een andere boeddhanaam tegen: Prabhūta-ratna. Dat is de enige plaats waar deze boeddhanaam voorkomt, en dat is op zich al opmerkelijk.

Publicaties


Terug naar de voorpagina

white jade river-blog

words in picture-blog



Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds december 2004.

Stichting onder nummer 20138036.