Al in februari kondigde de Times of India aan hoe Babasheb Ambedkar op 14 oktober 1956, samen met een menigte andere dalit, toen nog "hari-[d]jan" genoemd, toevlucht nam tot de Boeddha, de Dharma, en de Sangha, en dat in de stad Nagpur die tot vandaag het grootste aantal boeddhisten van India telt.
Het was de toen 83-jarige Birmese monnik Chandra-mani die Ambedkar en anderen de toevluchtsformule liet uitspreken. We moeten die naam onthouden omdat het India van vandaag niet geneigd is zelfs vooraanstaande monniken anders te zien dan als decorstukken in een spel waarin de lands-bestuurlijke bovenlaag de hoofdrol speelt.

Dit ook met in het achterhoofd een recent verschenen studie naar het door Apàrna Dévare beschreven nava-yana dat gebaseerd is op Ambedkar's zienswijze waarin hij het boeddhist worden van zijn achterban stelde in een emancipatoir streven in een min of meer linkse filosofie die volgens de schrijver van de studie over Apàrna Dévare's werk typisch Indiaas is, en niet vergeleken kan worden met soortgelijke stromingen in het westen. De schrijver herinnert aan een door Ambedkar bezochte bijeenkomst in Kathmandu waar hij de (marxistische) leden van de World Fellowship of Buddhists voorhield dat ze zich wat dat betreft beter tot Boeddha zouden wenden dan tot Marx.

In het essay komen we een passage tegen die goed weergeeft hoe "links" Europa lange tijd gekeken heeft naar "religie", en dat wellicht nog steeds doet: "De discipline (de studierichting international relaties) heeft religie lange tijd gezien als ofwel een variabel overblijfsel van een identiteit, danwel als een bron van conflicten. Ambedkar biedt een ander model aan: religie (boeddhisme) als bron voor democratische reconstructie."

We hebben hier zowel een afkeer van het woord religie wanneer het aankomt op boeddhisme, als van de gedachte dat Boeddha's leer voornamelijk een structureren of herstructureren van de maatschappij was. Maar dat vormt niet de centrale gedachte achter het herdenken van de maatschappelijke ommekeer in het India van 1956.

En wanneer de schrijver wijst op het door boeddhisten gepleegde geweld tegen (Srilankaanse) Tamils, (Myanmar) Rohingyas, "en andere minderheden" (welke andere?) en er impliciet van uit gaat dat Sri Lanka en Myanmar onderdeel uitmaken van Ambedkar's navayana, dan zien we hier een ernstige denkfout. Geen van beide landen, voor zover hier geweten, heeft een navayanistische groepering, en persoonlijke ervaringen hebben geleerd dat, hoewel Sri Lanka officieel een marxistisch staatsfilosofie heeft, of zou hebben, de gewijde boeddhistische gemeenschap niet in alle opzichten "links" genoemd kan worden. Er is in beide landen een gezindheid van vrijheid, gelijkheid en broederschap, maar zodra de boeddhistische gemeenschap onder druk komt te staan — raids van Rohingya-jongeren in in meerderheid boeddhistische dorpen — dan komt er tegendruk. En omdat die tegendruk door Boeddha werd afgeraden, althans werd vervangen door een zo objectief mogelijk op afstand gaan staan, zijn de uitbarstingen van gekwetste gelijkheids-gezinde broederschaps-intenties hevig: donder dan maar op!

Een flink deel van het essay gaat over Rahul Sankritayán (1893-1963), eerst hindu-priester, toen boeddhistisch monnik, daarna marxistisch activist — wiens weduwe ondergetekende het toezenden van een artikel niet waardig genoeg vond — die Boeddha's leer op zijn manier interpreteerde. Was Ambedkar bijna geheel het materialisme toegedaan, Sankritayán behield de filosofische, niet altijd objectief waarneembare aspecten van wat in de canonieke teksten aangetroffen kan worden.

En een derde persoon die aan de orde komt is Sávita, Ambedkar's echtgenote. Vanuit haar positie van arts onthield ze, wellicht meer dan anderen, dat geboren worden in deze of gene bevolkingslaag niet bepalend, of niet alles bepalend is voor wat iemand is en wordt, of worden kan onder de omstandigheden waarin de persoon komt te verkeren. Dat heeft niet weinig bijgedragen aan Ambedkar's visie op gelijkheid van alle wezens. Op de bovenstaande foto zien we Sávita, overigens een geboren brahmina, rechts (vanuit ons gezichtspunt) naast Ambedkar staan tijdens het reciteren van de toevluchtsformule.