What are you waiting for?

Als een Kindle" boek wordt op dit moment Thomas Ultican's "Nichiren" aangeboden. Daar is een door de aanbieder ontwikkelde reader voor nodig, die dan ook voor andere "Kindle's" gebruikt kan worden. Zo'n uitgave is veelal beduidend goedkoper dan een papieren boek, en vaak zien we het aangeboden op het moment dat de papieren uitgave uitverkocht is.

Het Engelstalige werk gaat over de 13e-eeuwse Nichiren die zich uitsluitend bezig hield met wat geschreven staat in de/het Lotus Sutra.

Een zich Tultican noemende heer toonde een fragment uit het boek over de 13e-eeuwer. Tultican meent dat het Nichiren-leerstuk "drieduizend (be-)rijken in een enkel gedachtenmoment" 2000 jaar teruggaat (het zijn er meer, maar we ronden af) op datgene wat Sakyamuni Boeddha onderwees. En hoewel dat feitelijk onjuist is — we vinden zo'n uiting niet terug in de vroege leerredes — is het niet verkeerd om te beseffen dat het hele bewustzijnsproces inderdaad een samenvallen is van "mind" als zodanig, van de (ondervonden) omgeving, en van de (individuele) gedachten.

Het "drieduizend" is dan weer een van die schromelijke overdrijvingen bedoeld om de lezer/toehoorder in dit geval duidelijk te maken dat het gedachtenproces — de monkey-mind of in het Pāli het "papànca" (Hybr.Skr.: prapànca), het wikken en wegen, het van de hak op de tak springen — is als een troep apen die door elkaar, over elkaar, met elkaar door de takken van de bomen zwieren, om dan weer plaats te maken voor andere apen, vogels, mieren, en wat we maar kunnen bedenken.

Wanneer we in de vroege leerredes het verhaal over de aap lezen, SN 47.7, dan zien we dat daar over het dier gesproken wordt als een dat, gevangen in zijn vijf zintuigen als gevolg ten prooi valt aan verleidingen waar de gewone mens niet of slecht weerstand aan kan bieden. In de vroegste beeldspraak wordt dat Māra genoemd.
Het latere mahāyāna bouwt daar wat op voort zoals beide fragmenten uit het Pad van Vertrouwen en de Lanka laten zien.

Een beknopte weergave van wat we de oertekst zouden kunnen noemen, die over de aap en de zintuigen, is deze: de aap komt op een kleverige massa af. Daarbij moeten we denken aan zoiets als, in het Pāli, jatu (spr.: djatoe). Het wordt wel vertaald met bitumen, maar daar komt een aap niet op af. Eerder kan het hars zijn zoals bijvoorbeeld die van de bakbanaan. Jatu komt ook voor in een tekst waarin het wordt voorgesteld als een middel waarmee vrouwen de uterus dicht maken opdat ze niet zwanger geraken. Pāli-geleerde I.B. Horner noemde het (in het Engels) "lac" zonder precies te weten welke de stof was waar in negatieve zin over werd gesproken: het mocht niet, een van de weinige plaatsen in de canon waar een ge-/verbod werd uitgesproken. En of die leerrede een oorspronkelijke is of een post-Boeddha-tekst is een vraag die gesteld kan worden.

Het verhaal gaat als volgt: die aap komt de sterk klevende stof tegen, raakt het met 1 handje aan en zit er aan vast. Hij gebruikt zijn andere handje - dat ook vast komt te zitten. Hij gebruikt een voetje - dat vast raakt, gebruikt het andere voetje - van 't zelfde. Steekt er ten einde raad zijn snoet in, en ook de snoet komt vast te zitten. Dat zijn dan, overdrachtelijk gesproken, de vijf zintuigen. (Houd in de gaten dat we het in het boeddhisme doorgaans over 6 zintuigen hebben; ook het bewustzijn is er een.)
De rest van de rede raadt de toehoorder aan om niet zo dom te zijn en voorzichtig te blijven m.b.t. klevend spul — d.w.z. aan het verslingerd raken aan wat we kunnen voelen, zien, horen, ruiken, en proeven, want voor je het weet ben je verkocht, zegt de vroege leer.