|
|
vervolg, de terzijdes
Dat Roerich
niet beter wist dan dat de lama die hem "monnik" had gemaakt — een ceremonie die in Moru ling of Moru gompa in Sikkim plaatsvond — Geshe Rinpoche heette, is in zekere zin wel begrijpelijk. (We vinden in 2023 van Moru-ling of Moru-gompa in Sikkim geen spoor; het kan een dorpstempel zijn geweest die voor de gelegenheid een prestigieuze naam kreeg, van die in Lhasa.) Door monialen in alle tradities worden seniores bij hun titel aangeduid: de leraar, de abt, vader, etc. Over zo iemand spreken met gebruikmaking van zijn eigennaam, of de bij zijn intreden gegeven dharma-naam is onbeleefd en indiscreet. De persoon die onder zo iemand wil "voortgaan", zoals het heet, heeft dan ook vantevoren uitgezocht hoe zijn/haar ordinatiemeester heet.
Had hij werkelijk belangstelling gehad dan zou Roerich geleerd hebben dat Geshe de titel is voor iemand die is afgestudeerd in theoretische studies in het Himalaya-boeddhisme, en dat Rinpoche eveneens een titel is, zoals "lama" een titel is. Roerich kende zijn ordinatiemeester dus niet, en we mogen er wel van uitgaan dat er een paaar centjes over de toonbank gerold zijn vooraleer de Moru-abt Nicholas "monnik" maakte.
Niemand zal er in getrapt zijn, maar dat wisten de Roerichs niet.
En hier zien we dat ook McCannon wat dat betreft geen verstand van zaken heeft.
En overigens
zouden we het ook over de naam Ubuntu of Abuntu kunnen hebben, die mevrouw, meer dan meneer Roerich, binnen het kader van hun Agni-Yoga, bedacht heeft, denkend dat dit een gebruikelijk indiase naam is/was. Dat is niet zo. Bovendien wilden de Roerichs het doen voorkomen dat Agni Yoga (agni = vuur) aan hen was doorgegeven; ook dat is onjuist, het was hun eigen uitvinding, gedaan in hun tijdelijke verblijf in Londen, in 1920. En ook hier duikt Blavatsky's guru "Master Morya" op. Was dat dan weer een verbastering van "Mauriya", de naam van de dynastie die de beroemd geworden Asóka heeft opgeleverd?
Het schijnt een bewezen feit te zijn dat Helena Roerich contact had met Annie Besant, Blavatsky's opvolgster, en met Blavatsky's, zeg maar, root-gurus die Helena tijdens een wandeling in het park recht in de ogen keken, maar geen woord spraken.(1) "Psychology wiki" stelt terecht dat de Roerich's lid werden van Besant's theosofische vereniging; ze kregen een officieel certificaat van deelname. Maar nog in datzelfde jaar distantieerden ze zich van Besant toen er een conflict uitbrak over de figuur van Krishnamurti, de indiase guru over wie Besant zich ontfermde.
Ook Darwin kreeg zijdelings te maken met Annie Besant toen deze laatste samen met Edward Aveling (1849 - 1898) "een jonge anatomie-docent die de evolutietheorie populariseerde"(2) Darwin's artikelen wilde uitgeven via de International Library of Freethought waar Aveling samen met Besant de scepter over zwaaide. Darwin bedankte voor de eer, hij durfde de gelovigen in zijn entourage niet voor de kop te stoten. Maar dat is een ander verhaal, hoewel het Besant's opvatting en inzicht in religie en occulte zaken onthult.
En daar is
de uitzondering in McCannon's meer dan 600 paginas dikke oeuvre over de ariërs die door heel Eurazië gezworven zouden hebben (ibid p. 141), dus inclusief de russische steppen. We weten inmiddels beter, de geleerden die de vedische literatuur bestuderen menen dat hier met ariërs een bevolkingsgroep wordt bedoeld die niet verder westwaarts dan — zeg — Afghanistan geleefd zal hebben. Zij spreken over een interne migratie, d.z.w. landverhuizingen binnen de toenmalige indiase invloedssfeer, in tegenstelling tot west-europese geleerden die willen dat er ariërs waren, midden-europese stammen die India onder de voet liepen. Het lijkt er op dat McCannon deze westeuropese gedachtengang wil volgen. Da's ouwerwets, zeg maar; daar lijkt geen bewijs voor te vinden.
We zien voorts
het eigenaardige fenomeen dat personen uit Europa, inclusief Rusland, en Amerika zich in alle opzichten superieur wanen aan de volkeren van langs de andere kant van de planeet. Zoals Blavatsky en Olcott er op uit trokken om die Srilankanen eens te gaan vertellen wat boeddhisme dan wel niet is, zo deden de Roerichs — zeer, maar hap-snap belezen in allerhande religieus-filosofische systemen — dat in India ook (ibid p.249). Althans dat was 't plan.
Die snotneuzerigheid lijkt toch een marker op de collectieve genen te zijn.
Er zijn uitzonderingen. Zoals een lucide Brit eens zei: "Zij gingen al naar de universiteit toen wij nog door het oerwoud dwaalden." Niet dat oerwoudbewoners niets weten, integendeel, maar wat ze weten gaat over henzelf, en hun onmiddellijke omgeving, en niet over wat zich buiten het oerwoud afspeelt.
Als laatste
moeten we even wijzen naar het op twee na laatste hoofdstuk in McCannons boek, "The Black years", waarin de neergang van de Roerichs en hun multi-reli fantasiën worden beschreven. Wanneer vandaag de indiase gemeenschap die de engelse taal machtig is, en niet zelden in bv. de VS woont, studeert of werkt, klaagt dat er een mate van discriminatie (men heeft het over "racisme") jegens hen en het hinduïsme heerst, dan wordt hier bevestigd dat er niets nieuws onder de zon is. Zeker rond de toenmalige kandidatuur van Wallace als amerikaans presidentskandidaat (beoogd opvolger van Roosevelt), een man die als minister van landbouw diep overtuigd was van het gelijk van de Roerichs, zien we dat Wallace-vijandige journalistiek naar hem uithaalt met verwijzing naar zijn gebleken voorkeur voor "de guru". Wallace wordt smalend "de swami" genoemd, en er wordt hem gniffelend gevraagd of hij ook aan yoga doet.
Zelfs in Nederland hebben we die afkeer van het hinduïsme, of van aspecten van India's volkscultuur kunnen afmeten aan bijvoorbeeld als grappig bedoelde cabareteske uitingen in de trant van "Swami Bami" en meer van dergelijke vrolijkheden.
Het grofbesnaarde Nederland mag zeggen dat het "maar een grapje" is, maar wie beter kijkt ziet meer.
(1) Ze werden door Helena beschreven als "lange Aziaten" die haar recht in de ogen een stare down gaven zoals sommige gurus dat doen wanneer ze proberen om een potentiële volgeling aan zich te onderwerpen. Wie het eerst de ogen afwendt heeft verloren, dat is het spel zonder knikkers.
(2) "Darwin, de biografie", Desmond & Moore, Amsterdam 1991, pp. 755, 776
|
|
|
| |
|
|
|
Nieuws over Boeddhisme is een productie van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme.
De paginas bestaan sinds december 2004.
| 
Stichting onder nummer 20138036.
|
| |
