Uit het archief van www.buddha-dharma.nl






Boeddhisme in Nepal

deel 4

Opknappen Mayadevi-tempel
mei 2014
Het Lumbini Development Trust en de Unesco hebben goedkeuring verleend aan het door Thaise organisaties opknappen van de Maya-dévi tempel te Lumbini. De Mayadevi-tempel is opgedragen aan Boeddha's moeder die op de plaats waar de tempel nu staat geboorte zou hebben gegeven aan prins Siddhártha die later bekend zou staan als Gótama Boeddha, Gáutama Boeddha, of Sakyamuni Boeddha, de Wijze van de Sakya.

Er is sprake van lekkage en de Thaise organisatie die de reparatie ter hand gaat nemen is bang dat de voetafdruk van Boeddha aangetast zou gaan worden door het water.
De legende zegt dat Boeddha vlak na zijn geboorte zes stappen nam en daarmee een vooraankondiging toonde van zijn latere Ontwaken.
Of er inderdaad zo'n 2600 jaar na dato nog de voetafdruk van een baby te zien zou zijn, daar mogen we terechte vraagtekens bij plaatsen. Maar 't is aardig wanneer er een monumentje is dat nog eens herinnert aan die geboorte en aan die legende.




De Himalayan Times van 5 januari 2005 meldde dat op de 14e het Samyak Mahadan zou plaatsvinden. Een gebeurtenis die eens in de 12 jaar plaats vindt. Samyak betekent Goed, of Gunstig, en Mahadan is Groot, of Extensief Geven.
Het ritueel vond zoals gebruikelijk plaats te Bhuikhel in Swoyambhu (de Swayambhu-vlakte).
Bij deze gelegenheid wordt eer gebracht aan Dipánkara Boeddha, de eerst-bekende Boeddha die over aarde ging.
Bij die gelegenheid werden 100 priesters uit de Nepalese, of Newar-traditie uitgenodigd giften in ontvangst te nemen. Ze worden in de volksmond Dipánkar Boeddhas genoemd, naar de Boeddha die in het Newar-boeddhisme zo'n grote plaats inneemt.
De dag is in het hinduïsme gewijd aan God Zon (Surya), en de Tamil-gemeenschap kent het als het oogstfeest Ponggol.

Deze ceremonie is een typisch nepalese uiting, en omvat ook aspecten uit de vedische (hindu-) tijdsindeling. Zo wordt de dag georganiseerd op de dag dat de hindu-gemeenschap Maghe Sankranti, of Makara Sankranti viert, de dag waarop de zon zijn noordelijke ommegang aanvangt en het teken van de Steenbok binnengaat. Die zonnekoers wordt Oéttara-yana patha genoemd. Het binnengaan van deze nieuwe periode op de astrologische kalender valt op dat tijdstip waarop de dag even lang is als de nacht; daarna worden de dagen steeds langer. Hindus offeren op die dag voedsel aan God Zon (Surya), en in Nepal neemt men een bad in een heilige rivier. De dagen waarop de zon telkens een ander sterrebeeld binnengaat markeert de vedische tijdsindeling.
Ook op die dag vierde de Tamil-gemeenschap Ponggal of Ponggol, het oogstfeest.

Eerdere beschrijvingen van de nepalese boeddhistische ceremonie van Mahadan, Groot Offeren, maken duidelijk dat dit feest voornamelijk populair is onder de nepalese zakenlieden. Mensen kwamen van heinde en ver, en koning Gyanendra was eregast.

Dipánkara Boeddha staat in de Geschriften bekend als de eerste Boeddha die ooit in mensengedaante over de wereld ging - naar de mening van het Mahayana-boeddhisme als afschaduwing van Boeddhaschap als zodanig. Daarna kwam er een serie andere Boeddhas die over aarde rondgingen, en wier "Boeddhatijdperk" (sásana) oneindig lang duurde. Na het laatste tijdperk, 2550 jaar geleden gerekend vanaf 2006, volgens het zuidelijke boeddhisme, werd Sakyamuni Boeddha, of Góótama Boeddha, of Gáútama Boeddha geboren. In dat tijdperk, dat maar een uitsnede is van de tijdloze Dharmadhātu, leven we nu, en Sakyamuni Boeddha verklaart ons de Dharma van alle Boeddhas.
Over de voorgaande Boeddhas, met uitzondering van Dipánkara, is slechts schaarse informatie voorhanden. Er zijn enkele tekstfragmenten gevonden waarvan wordt aangenomen dat dit de uitspraken van een vroegere Boeddha zijn. In fragmenten als deze ligt de basis voor de verklaring dat de verschillende Boeddhas dan wel steeds andere woorden gebruiken, aangepast aan tijd en plaats, maar in wezen telkens hetzelfde vertellen.
(Zie voor de nepalese verering van Dipánkara Boeddha onderandere: www.asianart.com/patan-museum/

Op 17 januari 2005 vond voorts, te Gana Bahal, een ceremonie plaats waarbij Newar-boeddhistische priesters het beeld van Avalokiteshvara Bodhisattva baadden. Deze gebeurtenis heet Seto Machhindranath of Janaba-dyo. Het water voor deze ceremonie werd uit verschillende streken van het land aangevoerd. Dit ritueel vormt de opmaat voor het jaarlijkse "wagen-festival" dat midden april plaatsvindt. Zie onderstaand.
Ook deze gebeurtenis wordt in verband gebracht met het begin van een nieuwe cyclus waarin de regen neerdaalt.




Wanneer de eind vierde-/begin vijfde-eeuwse pelgrim-monnik Faxian (of Fa-Hien) de noord-Indiase plaats Patna bezoekt, dat in de boeddhistische canon Pátaliputtra wordt genoemd, is hij getuige van een wagenfestival. Op wel vijf lagen bamboe-constructies, die op vierwielkarren door de stad worden getrokken, staan beelden van Boeddha, devas, en bodhisattvas. De Nepalese festivals zijn waarschijnlijk gekopieerd op dat in Patna.

foto Kantipur OnlineOp 17 april 2005 begon het vier dagen durend Wagenfestival in de Nepalese hoofdstad Kathmandu. De hoofdfiguur in dit festival is SETO Macchindranāth (seeto madsjíndranaat).

Er is een historiserende legende over het ontstaan van Nepal en over het wagenfestival. Die legende is opgenomen in Rājendralāla Mitra's Sanskrit Buddhist Literature of Nepal (Calcutta 1971, p. 253/4), en is als zodanig van tantrisch-esoterische mahāyana-origine. In die legende is sprake van een wijze met de naam van Śāntikara die hier Heer wordt genoemd, hetgeen opgevat moet worden als boeddha. Śāntikara is in staat een drietal Lokeśvaras te halen naar het gebied dat nu Nepal is. Die Lokeśvaras zijn in staat een einde te maken aan de droogte, waarna het Nepal van toen een vruchtbaar land werd. Een van deze Lokeśvaras, die een beetje tegen zijn wil uit de berg Kapota werd gehaald, gaf leiding aan de ceremonie die "het trekken van de kar" wordt genoemd.
Mitra voegt aan de samenvatting toe dat naar zijn mening de opsomming van namen uit deze "Purāna" niet ouder is dan vier- of vijfhonderd jaar, gerekend vanaf 1971.

Lokeśvara is een functie of emanatie van Avalokiteshvara.

Er zijn in het Nepal van vandaag twee Macchendranāths: de rode Macchendranāth waarvan een beeld 6 maanden per jaar in Bungadyah wordt bewaard, en zes maanden in Patan. Deze Macchendranāth is zonder twijfel een hinduïstische avatar daar het beeld noch het interieur waarin het bewaard wordt gefotografeerd mogen worden. De rode Macchendranāth wordt door de een gezien als een avatar van de hindu-god Shiva, door de ander als de idem Vishnu, en door velen als een samenkomen van Vishnu en Avalokiteshvara, en de laatste dan in zijn boeddhistische betekenis. Friedrich Wilhelm (*) meldt dat Macchendranāth, of Matsyendranāth, die ook wel Mīnanāth wordt genoemd in een aantal hinduďstische yogateksten de adi-guru, de oer- of oospronkelijke leraar wordt genoemd. In de Bengaalse nāth-literatuur, zegt hij, heet hij de eerste menselijke leraar.
Het wagenfestival voor deze rode avatar wordt in juni-juli gevierd.

Van Seto Macchendranāth, de tweede, ook wel de witte genoemd, zijn fotos gemaakt in zijn schrijn, en daaruit kunnen we afleiden dat het een (deels) boeddhistisch figuur is.


(*) "Prüfung und Initiation im Buche Pausya und in der Biographie des Nāropa", Wiesbaden 1965, p.46





Deze pagina is er een op de site www.buddha-dharma.nl
www.buddha-dharma.nl is eigendom van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme